Embriyo Dondurma 6. Mart. 2010 tarihinde yürürlüğe giren yeni Tüp Bebek Yönetmeliği ile transfer edilen embriyo sayısına yasal kısıtlama getirilmesi, ülkemizde, embriyo dondurmanın önemini daha da arttırmıştır.
İnsan gamet, yumurta dokuları (kadın over, erkek testis) ve embriyolarının dondurularak saklanmasının tüp bebek uygulamalarında önemli bir yeri vardır. Tüp bebekde gebelik şansını azaltmadan, çoğul gebelik riskini en aza indirgemek için etkin bir embriyo transferi politikası izlemek gerekir. Elde edilen kaliteli, iyi, fazla embriyolar ise dondurularak saklanmalıdır. Embriyoların dondurularak saklanmasının hem ekonomik hem de psikolojik yararları vardır. Dondurulan embriyoların çözülerek transferi uygulamasında, hastaya minimal ilaç kullanımı ve takiple transfer gerçekleşebilmektedir; ayrıca bazı hastalarda taze uygulamalarda, fazla uyarıma ikincil overyan hiperstimülasyon sendromu (aşırı uyarım sendromu) riski ortadan kalkmaktadır. Merkezimizde dondurulup çözülme sonrası, taze uygulamaya yakın, hastaya yaklaşık %45-50 civarında gebelik şansı sunmaktayız. Sonuç olarak embriyo dondurulmasının iki önemli yararı vardır:
1. Çoğul gebelik riski azalır,
2. Bir kez yumurtalıkların uyarımı sonrası hem taze hem de donma-çözme transferi gerçekleştirerek, çiftin toplam gebelik şansı artar.
Embriyo dondurma ve çözme işlemi, embriyoların kimyasal maddeler (kriyoprotektan) ile dengelendikten sonra kontrollü olarak soğutulması ve –196 °C’de sıvı nitrojen içinde depolanması, çözüldükten sonra da kriyoprotektan ortamından uzaklaştırılarak özel kültür ortamına alınması esasına dayanır.
Dondurma, döllenmenin hemen sonrasında (yumurta toplama gününden 1 gün sonra döllenme olan 2-pronükleus safhasında) veya 3. günde yapılabilir. Çalışmalarda 1. gün ve 3. günde embriyo dondurulması-çözülmesi sonrası benzer başarı oranları bildirilmiştir. Merkezimizde 3. gün dondurma tercih edilmektedir.
İyi dondurma çözme protokolu yanı sıra, dondurmada başarıyı etkileyen en önemli faktör embriyo kalitesidir. Biz Ünitemizde dondurma için en düşük embriyo kalitesini 6 hücre ve %10 fragmantasyon varlığı olarak kabul ediyoruz.
Çiftlerden izin belgesi alınarak dondurulan embriyolar, Türkiye’de Sağlık Bakanlığı tarafınca hazırlanan ve yürürlüğe giren bir yasa ile 5 yıl boyunca sıvı nitrojen içerisinde saklanabilmektedir.
Sperm Dondurma
Bazı durumlarda daha sonra tüp bebek tedavisi için kullanılmak üzere meni sperminin dondurularak saklanması gerekmektedir. 6. Mart. 2010 tarihinde yürürlüğe giren yeni Tüp Bebek Yönetmeliği’ne göre,
1. Erkek üreme organı tümörlerinde cerrahi/radyoterapi/kemoterapi öncesi;
2. Diğer sistem tümörleri için sperm yapımını etkileyebilecek radyoterapi/kemoterapi öncesi;
3. Ağır sperm bozukluğu varlığı (daha ileride hiç sperm bulunamaması riskini önlemek için);
sperm dondurma planlanabilir.
Yeni yönetmelikte yer almasa bile, yönetmeliğe eklenmesi gerek bir diğer sperm dondurma nedeni, sperm üretmede yaşanan psikolojik zorluk olabilir. Böyle bir psikolojik zorluk varlığında, yumurta toplama günü eğer masturbasyonla sperm üretilemiyor ise, maalesef, erkekten cerrahi olarak (PESA/TESA veya TESE) ile sperm elde etme gereği doğmaktadır. Elbette dondurulmuş sperm varlığı böyle bir cerrahi sperm elde etme gereğini ortadan kaldıracaktır. Merkezimizde, sperm dondurma-çözme sonrası taze sperm kullanımına benzer gebelik oranlarımız vardır.
Yukarıda adı geçen durumlarda öncelikle tanısal sperm değerlendirmesi yapılır. Ardından sperm sayısında göre 2-4 farklı günde mastürbasyon ile meni elde edilir ve mümkün olduğu kadar fazla tüpte örnek dondurularak saklanır.
TESE
TESE’de sperm çıktığı takdirde TESE sperminin saklanması daha ileri tarihlerde mikroenjeksiyon uygulamalarında önemli avantaj sağlamaktadır. Bu şekilde saklama ile ileri mikroenjeksiyon uygulamasında tekrar cerrahi müdahale ile TESE gereği ortadan kalkmaktadır. Merkezimizde, TESE dondurma-çözme sonrası taze sperm kullanımına benzer gebelik oranlarımız vardır.
